Ετήσιος χορός του Σ.Β.Βέροιας (16-01-1985) στο κέντρο «Βοσκοπούλα» στην πατρίδα. Μουσική κάλυψη της βραδιάς από το συγκρότημα του Ζήση Τσιοτίκα, από τα Γρεβενά. Στο τραγούδι ο Γίωργος Μανέκας.
Α μέρος
Μοιρολοϊ (τσιντό)
Ομιλία
Βοϊ μουντζ ντι λαϊλιέ
Ολαϊ μούντι
Μάρτζινα ντ' αμάρι
Φεζοδερβέναγας
Λεωνίδας
Συρτός Μετσόβου
Κεντημένη ποδιά
Β μέρος
Κεντημένη ποδιά
Τσιαρίτσανη
Αρούσλου Μαϊου
Βίνι τουάμνα
Γιάνινα χουάρ ντι φούρι
Αρβανιτοβλάχικο
Ζαχαρούλα
Κωσταντάκης
Λο π'ντούρια φρ' ντζστά
Μβιάστ' τσε νου τζιότσι
Ολαϊ μούργο φράτε
Λιά βιτσίνα
Ουν τζιόνι πικουράρου
ΛΕΩΝΙΔΑΣ (επιτραπέζιο)
Ανδρικός χορός. Αναφέρεται στο σταυραετό της νεότερης κλεφτουριάς (Λεωνίδα Χατζημπύρο), που γεννήθηκε στη Σαμαρίνα στα 1850. Παράτησε τα κτήματα και τη μεγάλη περιουσία του πατέρα του και βγήκε κλέφτης, προστάτης και υπερασπιστής των ραγιάγων. Το λημέρι του το είχε στο Σμόλικα. Ήταν παλικάρι όμορφο, ατρόμητο και μορφωμένο. Είχε γίνει το φόβητρο των Τούρκων σ’ όλη την Ήπειρο, στη Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία. Γι’ αυτό και χορεύεται σ’ αυτές τις περιοχές. Σε μια μάχη, στο Σινιάτσικο, ανάμεσα στα Νάματα και στη Βλάστη (Μπλάτσι),σε τοποθέσια που φέρει το όνομα του, πληγώθηκε βαριά και πέθανε το 1880.
Ποίημα
Μάνα δε θέλω κλάματα, δε θέλω μοιρολόγια
Μένα με κλαίνε τα βουνά, με κλαίνε τα βλαχοχώρια
Με κλαίει η νύχτα και η αυγή, τ’ άστρα και το φεγγάρι
Με κλαιν κι οι νύφες του Χατζή, νύφες του Χατζημπύρου
Που ήταν μπαϊράκι στα βουνά και φλάμπουρο στους κλέφτες.
Στίχοι Τραγουδιού
1) Αϊτε τριά πουλάκια κάθονταν β΄ρε Λεωνίδα μου
Ώρε ψηλά στη Βασιλίτσα το να τηραΪ
Τα Γιάννινα
2) Αϊτι τόνα τηράϊ τα Γιάννινα βρέ Λεωνίδα μου,
‘ώρε τ’ ‘άλλο τηραΪ τη λάρσα
Το τρίτο το μικρότερο
3) Αϊτε το τρίτο το μικρότερο βρέ Λεωνίδα μου,
Ώρε μιριολογαϊ και λέει τον Λεωνίδα
Μωρέ βάρεσαν
4) Αϊτε τον Λεωνίδα βάρεσαν βρέ λεωνίδα μου
Ώρε τον πρώτο καπετάνιο
‘εψές ‘ημάν ψηλά στα Γρεβενά
5) Αϊτε ‘εψές ‘ημάν στα Γρεβενά βρέ λεωνίδα μου
΄’ωρε στη μέση από το παζάρι κι
Άκουσα λόγια μωρέ τούρκικα
ΑΡΟΥΣΛΟΥ ΜΑΙΟΥ (στα τρία)
1) Ώρε κεντου βά γίνα άρούσλου μαϊου
Λιλιτσιά νι ντί πρι μαϊου
Άιντι σ΄μουσιάτα νι προυμουβιάρος
Βοϊ τζιόνι άρμουτουλάτζ. (δις)
2) Τρά σ΄ιας ‘αρμανλι πρί του μούντζ
Λιλιτσια νι ν΄τι πρι μαϊου
Άιντι σι νχώρα νσούσου σέλια
Βοϊ τζιόνι άρματουλάτζ (δις)
3) Τρά σ΄ιας άρούντιλι ντι όϊ
Λιλίτσια νι ντί πρί μαϊου
΄άιντι κου κλόπουτλι ντί άσήμι
Βοϊ τζιόνι άρματουλάτζ (δις)
4) Τρά σ΄ιας μσιάτιλί του κόρου
Λιλιτσια νι ντί πρί μάϊου
Άίντι σί τζιόνλι λά σιργιάνι
Βοϊ τζιόνι άρματουλάτζ (δις)
5) Σί νι ιέσου σι ιό μαράτλου νι
Λιλιτσια νι ντί πρί μαϊου
Αϊντι κου λαϊα νι ντι νιπτιάρι
Βοϊ τζιόνι άρματουλατζ (δις)
ΒΙΝΙ ΤΟΥΑΜΝΑ
Χορός στα τρία. Η φύση της δουλειάς ανάγκαζε τους Βλάχους να μοιράζονται τη ζωή τους στα βουνά και στους κάμπους. Με πόνο άφηναν τα βουνά, σαν κατέβαιναν για τα χειμάδια. Στο παράπονο τους παίρνει μέρος και η φύση.
«Κλαίγεστε κι όντας πέφτουνε τα φύλλα από τα δέντρα κι έρχεται το χινόπωρο κι ο μαύρος ο χειμώνας που η πλάση ξεστολίζεται, που χάνεται κι ο ήλιος, που κατεβάζει ο ποταμός και καταχνιές τα πλάγια στους κάμπους τ’ ανεμόβροχα και στα βουνά χιονούρα».
Στίχοι Τραγουδιού
1)Αϊντι βίνι τουάμνα σι κου πλοϊλι
φούγκου Αρμ’νλι τούτσ κου οϊλι
2)Αϊντι φούγκου ντι πάρτι τρα σ’ αρνιάτζ
κ’ του μούντι νού σι μπανιάτζ
3)Αϊντι ιάρμπα τουτ λαϊ μπάντι
σικ ου φρ’ντζ καντι κάντι
4)Αϊ πρι του λουλουτζ αλί μουσιάτ
Βιαρσ’ νόρα κου γκαλιατα
Τζουα πλουαϊ σι νουάπτια αρκονάρι
Ντι μαράτα πράβτα μουάρι
5)Αϊντι ασκγιαρ οϊλι αούρλ κάνλι
Φούγκου μαράσλι φούγκου Αρμ’νλι
6)Αϊντι φούγκου ντι πάρτι τρα σ’ αρνιάτζ
κ του μουντζ νού σι μπανιάτζ.
ΓΙΑΝΝΙΝΑ ΧΟΥΑΡΑ ΝΤΙ ΦΟΥΡΙ (Μοιρολοϊ)
1) Αϊτε τού Μούντζ ώ ντι Ιάννινα
Αϊτε ντουάουλι μβιάστι μώρε μάσι πλ’ ντζιά
Μάσι πλ’ ντζιά μωρέ μά ώ μά σι λ΄κρμά
2) Αϊτε Μούντζ ώ μωρέ φ’ τσεσβ κάμα γκονά
Ω τρά στρέκου τρ’ ώ τρ’ Ιάννινα
Ιάννινα μωρέ χουά ‘ω χουάρ’ ντι φούρι
Σι β’ τ’ μάρ’ μωρε ώ ντοΪ τρεΪ ντ’ μπούρι
3) Τζιόνλι ‘αμέλου μωρέ πρώτου ώ πρώτου καπιτάνιου
Πουάρτ’ στράνι ντί μα ντί μα νιζάμου
Ντι νιζάμου μωρέ μά ώ μά σι ντί πασιέ
Νάθιμαλι μωρέ ντι ώ ντι καρι λ΄τ΄λιέ
4) Κάρι λ’ τ’ λιέ σ’ λουάϊμπ πρί γκούσι
Κ’ νι λου ‘αστιπτάμ’ σιάρα λά ούσι
ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ
1)Σειόνται τα δέντρα σειόνται Ζαχαρούλα
Σειόνται και τα κλαδιά
2)Ζαχαρούλα τ΄όνομα σου και γλυκό
Το φίλημα σου
3)Δεν σ’ έχω να δουλέυεις Ζαχαρούλα
Να βασανίζεσαι
Σ’ έχω να τρως να πίνεις Ζαχαρούλα
Και να στολίζεσαι
4)Ζαχαρούλα τ’΄όνομα σου και
Γλυκό το φιλημά σου
ΚΩΣΤΑΝΤΑΚΗΣ Β’
Χορός από το Ζαγόρι της Ηπείρου. Ο θρύλος συνδέει το τραγούδι με τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο.
Τρεις χρόνους επερπάτησε
να βρει καλή γυναίκα
να βρει ψηλή, να βρει λιγνή
να βρει καγκελοφρύδα,
να βρει της αρεσκείας του.
Πουλάκι πήγε κι έκατσε
στου Κωνσταντή το γόνα.
Δεν κελαηδούσε σαν πουλί
ανθρώπινα μιλούσε
Κωστάκη μ’ μην παντρεύεσαι
και μην πολλά ξοδιάζεις.
Τι σήμερα παντρεύεσαι
κι αύριο θα πεθάνεις.
Στίχοι Τραγουδιού
1) ‘Αχ πουλάκι πήγε κι έκατσε ‘αίτε στου
Κωσταντή το γόνα Κωσταντάκη μου
‘αϊτε στου Κωσταντή το γόνα λεβεντάκη μου
2) Ωχ δεν κελαϊδούσε σαν πολυκθ
Αϊτε ‘ανθρώπινα μιλαϊ Κωσταντάκη μου
Αϊτε ‘ανθρώπινα μιλαϊ Λεβεντάκη μου
3) Ωχ Κωστάκη μη την παντρεύεσαι
Αϊτε και μη πολλά ξοδιάζης Κωσταντάκη μου
Αϊτε και μη πολλά ξοδιάζης Λεβεντάκη μου
4) Ωχ τι σήμερα Κωστά θα παντρευτείς
Αϊτε κι αυρίο θα πεθάνεις Κωσταντάκη μου
Αϊτε κι αυριό θα πεθάνεις Λεβεντάκη μου
ΛΟ Π’ ΝΤΟΥΡΙΑ ΦΡΝΤΖ Σ’ ΝΤΑ (στα τρία)
1) Αϊτε λό π’΄ντούρια φρ’ ντζ σντά
Κούκλου νού σ’ ‘αβτζά ιουβά
Νίτσι κούκου νίτσι κουπίι
Νίτσι πικουράρου σ’ αούρλ
2) Νίτσι πικουράρου σ’ αούρλ
Νίτσι ουάϊ τρά σ’ ‘ας’ γκιάρ
Αϊτε νίτσι ουάϊ τρα σ’ ας’ γκιάρ
Νίτσι κ’ ανι τρά σ’ αλάτρ
3) Νίτσι κ’ ανι τρά σ’ ‘αλάτρ
Αμέρικα σνού ιαραΪ αφλάτ
Αϊ ‘Αμερικα κού τρένουρι μούλτι
Ιού σούν κοπίιλι ντιτ’ μούντι
4) Αϊτε Αμέρικα σνού ιαράϊ ‘αφλάτ
Κούρνι τζιόνλι λέ ντί σουτσάτ
Αϊτε κούρνι σι φιάτι ισουσίτι
Κά λ’ λούτζ μαραγκισίτι
ΜΒΙΑΣΤΑ ΤΣΕ ΝΟΥ ΤΖΙΟΤΣΙ
1)Μβιαστα τζιάναμ τζιάναμ
μβιάστα κ’ τσε νου νι τζιότσι
Τσε λαϊ ντράκου ντι τζιόκου σι νι φάκου
ιο φουστάνι ν’ άμου σί νι μπάκου
2)Μβιάστα τζιάναμ τζιάναμ
μβιάστα κ’ τσε νου νι τζιότσι
Τσε λαϊ ντράκου ντι τζιόκου σι νι φάκου
ιό τσιπούνι ν’άμου σί νι μπάκου
3)Μβιάστα τζιάναμ τζιάναμ
μβιαστα κ’ τσε νού νι τζιότσι
Τσε λαϊ ντράκου ντί τζιόκου σι νι φάκου
ιό φαρίνα ν’ άμου του σάκου
ΟΛΑΙ ΜΟΥΡΓΚΟΥ ΦΡΑΤΕ (στα τρία)
1) Ολαϊ μούργκου φράτε μπουν
Παν’ τόρα φούμ ντατούνου
Ντά ουά σ’ νίντι νου βά χήμου
Σιάμι σ’ ντόλι ‘άουσιμου
2) Αουσιατικλού ι γκρέου
Όλαϊ μούργκου φράτε ‘αμέου
Τούτι ουάσιλι μη ντόρου
Σ’ ‘αντουκιέσκου κ’ βά μόρου
3) Αϊτε μούργκο αϊτε φράτε
Αϊτε σ’ βοϊ λιλίτσι τουάτι
Τρά σν’ τσέμου του έτα ‘αλάνζ
Τρά σν’ ‘αφλ’ μ ν’ μπάν ‘άλτα
ΟΥΝ ΤΖΙΟΝΙ ΠΙΚΟΥΡΑΡΟΥ
1) Αϊτι σ΄ούν λαϊ τζιόνι πικουράρου
Σ΄άρι όλι τούτι τού κουτάρου (δις)
Ιέλου λί βιάγκλι τζούα σι νουάπτι
Τράς λί μούλγα ιέλου νού πουάτι (δις)
2) Αϊτι σ΄κ΄ντου ιάρνα λά ιρνάρου
Σ’ ‘αστι μωρέ τζιόνλι βιρινάτου (δις)
Σ΄κ΄ντου γίνι προυμουβιάρα
Κ’ ντ τζιόνλι κού φλουιάρα (δις)
3) Αϊτι σ’ κ’ ντου βιάρα ιμούλτου γκλό
Σι ‘άρι μωρέ τζιόνλι σι ούν καημό (δις)
Κ’ μουσιάτα ‘αλούϊ φυντάνι
Σ΄’αρί μούλτ πηρηφάνι (δις)
